دوراهی تاریخی پول

*اسماعیل محمدولی

در نقطه‌ای از «تاریخ پول» ایستاده‌ایم که دولت‌ها بر سر دو راهی قرار گرفته‌اند. انتخاب آنها آینده پول رمزگذاری شده (پول دیجیتال) را در جهان مشخص می‌کند. دولت‌ها یا باید ارزهای رمزگذاری شده جهانی مثل بیت‌کوین را بپذیرند یا ارز رمزگذاری شده ملی خودشان را تولید کنند.
تازه‌ترین خبر اینکه سرانجام انگلیس هم راه خود را در این مسیر تاریخی انتخاب کرد. به گفته سخنگوی واحد تحقیقات بانک مرکزی این کشور تا ۱۲ ماه آینده ارز رمزگذاری شده با پشتوانه پوند معرفی خواهد شد. قبل از انگلیس، روسیه مهم‌ترین کشوری بود که تصمیمش را برای معرفی ارز رمزگذاری شده ملی گرفته بود. چین هم تصمیم قطعی‌اش را برای نپذیرفتن ارز دیجیتال جهانی گرفته و بانک مرکزی این کشور اعلام کرده است در مسیر تولید ارز رمزگذاری شده ملی حرکت می‌کند. در ژاپن هم ارز دیجیتال جی-‌کوین به زودی عرضه می‌شود. کشورهایی مثل سنگال و تونس هم از ارزهای دیجیتال ملی استفاده می‌کنند.
هنوز اغلب کشورهای دنیا به تصمیمی در این مورد نرسیده‌اند. ایران از جمله این کشورهای مردد است. مقامات اعلام کرده‌اند بانک مرکزی تا سال ٩٧ در این مورد تصمیم‌گیری خواهد کرد اما آنچه از شواهد پیداست، ایران به سراغ راه‌اندازی ارزهای دیجیتال ملی خواهد رفت. با این حال هنوز معلوم نیست ارزهای دیجیتال ملی باعث ممنوعیت ارزهای دیجیتال جهانی خواهد شد یا خیر؟ سرنوشت ارزهای دیجیتال در ایران به این تصمیم‌ وابسته است. در حال حاضر آخرین موضع‌گیری مقامات دولتی اعلام «نه قانونی و نه غیرقانونی» بودن ارزهای دیجیتال است. این موضع‌گیری برخلاف ظاهر منفعلانه‌اش درست‌ترین تصمیم در شرایط ابهام‌آلود فعلی است. اگر مسیر حرکت جهان به سمت غلبه ارزهای دیجیتال ملی برود، غفلت از طراحی و برنامه‌ریزی برای تولید پول دیجیتال ملی خسارت‌بار خواهد بود. در مقابل دولت ایران با راه‌اندازی ارز دیجیتال ملی، نمی‌تواند وجود و کارکرد ارزهای دیجیتال جهانی را نادیده بگیرد. در این صورت هم دولت باید تصمیم بگیرد در ایران اجازه معامله با ارزهای دیجیتال جهانی را بدهد یا هر نوع معامله با ارزهای دیجیتال غیرملی را ممنوع اعلام کند.
مدت زمان تصمیم‌گیری دولت‌ها در این مورد به میزان فربگی و بروکراتیک‌ بودن‌شان بستگی دارد. تصمیم‌گیری ممکن است بیش از انتظار مردم طول بکشد. منظور از مردم کسانی هستند که از فرصت ارزهای دیجیتال به دنبال راه جدیدی برای پول‌دار شدن می‌گردند. آنها طعمه‌های بالقوه سوداگران در این مدت‌زمان بلاتکلیفی (تا تصمیم‌گیری دولت‌) هستند. دلال‌ها از زمان بلاتکلیفی، نهایت تلاش را برای تبدیل بیت‌کوین به شبکه‌ای هرمی شبیه گلدکویست می‌برند. آنها از این پول که طبیعتا باید در خرید و فروش کالا استفاده شود، کالایی جدید و سرمایه‌ای مجازی ساخته‌اند که خرید آن باعث خروج ارز واقعی از کشور می‌شود. برای جلوگیری از شدت‌گرفتن این وضع در زمان بلاتکلیفی، دولت باید زمینه استفاده از پول مجازی به عنوان پول را فراهم کند. باید بشود با این پول جدید خرید کرد، فروشندگان باید بتوانند کالاهای‌شان را با این ارز معامله کنند. این اتفاقی است که در نهایت، با هر تصمیمی که دولت بگیرد خواهد افتاد. بهتر است به استقبالش برویم پیش از آنکه سوداگران بدون دعوت، جایگاه این پدیده نوظهور را در اقتصادایران مشخص کنند.

logo-samandehi